روش شناسی تربیت۲

موضع محقق در پژوهش ها

قبل از شروع پژوهش های تربیتی و بررسی یک موضوع، پدیده و پاسخگویی به یک پرسش در این حیطه و حتی سایر علوم انسانی، محقق می بایست موضع خود را در قالب چهار رویکرد ذیل به خوبی مشخص نماید:

۱.خودی یا بیگانه: در این رویکرد محقق می کوشد جهت بررسی پدیده یا از مورد پژوهش فاصله بگیرد و به عنوان یک فرد بیرونی، به مطالعه موضوع بپردازد و یا در سوی دیگر، غرق در تجارب درونی خود از پدیده شود  و به نوعی با غوطه ور شدن در جهان اعتباریات آن را محل تحلیل و بررسی خود قرار دهد.

۲.کارشناس یا یادگیرنده: در این رویکرد محقق با احاطه ای که بر نظریات و مسائل تربیت دارد به سراغ ارائه راه حل ها و واکاوی ها می رود و یا اینکه  محقق  خود در میدان پژوهش یادگیرنده است و به دنبال فهم و درک از جهان اجتماعی برای تحلیل و بررسی است.

۳.تحقیق بر روی مردم، برای مردم و یا با مردم: در کنار دو انتخاب بالا، نوع رابطه محقق با شرکت کنندگان در پژوهش خود رویکردی جدید  را می گشاید. در این زاویه دید، در تحقیق بر روی مردم، محقق به عنوان کارشناس با مردم صرفا به عنوان پاسخگو برخورد می کند، در تحقیق برای مردم، محقق نقش مشاور را برای خلق به عهده دارد و در تحقیق با مردم، خود مردم مسئولیت امر تحقیق را بر عهده دارند و محقق به عنوان تسهیل کننده عمل می کند.

۴. محقق به عنوان عبد در برابر ولایت الله، پیامبر (ص)، امام و ولی جامعه یا عبد در برابر شیطان: در رویکرد نخست، پژوهشگر همواره به عنوان انسانی است که در سایه ولایت الله زندگی می کند و به سوی کمال و مقام ولایت الله در حرکت است، خود را می بیند و به بررسی و کشف دست می زند و این اصل اساسی در تربیت اسلامی به شمار می رود که مقام مربی و متربی را در تمامی ابعاد یک پژوهش اسلامی حاکم می کند. در رویکرد دوم همان چیزی است که به انواع و اشکال مختلف شاهد آن هستیم پژوهشگری که در راستای هوای نفس و منافع فردی و شیطانی و در خدمت یک تفکر همچون سرمایه داری و زر و زور می خواند، فکر می کند، دست به کشف می زند و  دست به قلم می برد.

کانون مرتبط مطلب: