روش‌شناسی تربیت –۱

انواع پرسش‌ها و استراتژی‌های پژوهش

وقتی سخن از پژوهش به میان می‌آید، این پرسش‌ها هستند که مسئله پژوهش را قابل پژوهش می‌سازند. پرسش‌ها را می‌توان در سه دسته جای داد: ۱. پرسش‌های چیستی که جوابی توصیفی دارند؛ ۲. پرسش‌های چرایی که به دنبال علل و یا دلایل هستند؛ ۳. پرسش‌های چگونگی که با نتایج عملی و راهکارها سروکار دارند.

حال کار اصلی در طراحی یک پژوهش در حیطه‌ای چون تربیت، تمرین آمادگی در شیوه پاسخگویی به پرسش‌های پژوهش است. پس به دنبال انتخاب مسئله پژوهش، انتخاب استراتژی پژوهش مهم‌ترین تصمیم محقق و پژوهشگر در این مسیر است. استراتژی‌های پژوهشی را هم می‌توان در چهار دسته جای داد: ۱. استقرایی؛ ۲. قیاسی؛ ۳. پس­کاوی؛ و ۴. استفهامی.

استراتژی استقرایی به دنبال اثبات تعمیم‌های عام بوده و این کار را از گردآوری داده‌ها و انباشت مشاهده‌ها آغاز می‌کند و در نهایت الگوهایی برای تبیین مشاهدات بعدی را به دست می‌آورد. استراتژی قیاسی با منطق آزمون نظریه‌ها و حذف نظریه‌های غلط به‌پیش می‌رود تا به‌نوعی به برساختن یک نظریه و استنتاج فرضیه برسد. از طرف دیگر، استراتژی پس­کاوی، به دنبال ثبت و مدل‌سازی مکانیسم‌های یک قاعده بر اساس مشاهده‌ها و یا آزمایش‌هاست و در نهایت، استراتژی استفهامی، به‌نوعی درصدد توصیف و فهم زندگی اجتماعی بر اساس انگیزش کنشگران بوده و در این میان زندگی روزمره و برداشت‌های عامیانه نقش اساسی را در ارائه یک نظریه ایفا می‌کند.

کانون مرتبط مطلب: